Dünyanın 82 ülkesinden gelen 1492 kişi 17-22 Temmuz günlerinde Ekvador'un Cuenca kentinde toplanan İkinci Halkların Sağlık Meclisi’nde (II. HSM) küresel sağlık sorunlarını çözümleyip herkes için Sağlık hedefine dönük stratejiler geliştirmek üzere bir araya geldiler.

2000 yılında imzalanan Sağlık için Halkların Fermanının (SHF) süregelen öneminin altını çizdik ve Halkın Sağlığı Hareketinin (HSH) küresel ve ulusal çaptaki mücadelelerini temsil eden bir belge olarak gördük.

Halkların Sağlık Meclisi’nde barışın hüküm sürdüğü, toplumsal ve ekonomik olarak adil bir dünya, sosyoekonomik durumları, cinsiyetleri, kültürel kimlikleri ve becerilerine bakılmaksızın bütün insanların sağlık hakkına sahip olduğu, yaşamı, doğayı ve çeşitliliği keyifle yaşayabildikleri bir dünya savunuldu.

 

Ekvador’daki Mücadelelerle Dayanışma

Burada And Dağlarının kalbinde Ekvador’lu kardeşlerimizin konukseverliğinden, kültür miraslarından ve mücadelelerinden çok şey öğrendik.

 

Küresel Sağlık Gerçeği

Dünyadaki pek çok insanın gitgide kötüleşmekte olan sağlık koşullarından esef duyuyor ve bu durumun yeni liberal politikalardan kaynaklandığına inanıyoruz. G8 ülkelerinin empoze ettiği yeni liberal politikalar zenginlikleri Güneyden Kuzeye, yoksuldan zengine, halktan özel sektöre aktarıyor. Yoksullar, yerli halklar, savaş ve işgal kurbanları acı çektikçe şirketler kârlarına kâr katıyor.

Ekonomik ve politik koşullar sağlıkta eşitsizlikleri artırmakta ancak hastalıkların ve ölümlerin kökenindeki bu koşullar mevcut politika ve programlarda etkin bir yer alamamaktadır.

Tüm dünya çapında yerel projelerde çalışan sağlık emekçileri ve aktivistlerinin zorluklara rağmen yaşatmaya çalıştığı Alma Ata ruhuna pek çok resmi sağlık sistemince ihanet edilmiştir. Geniş kapsamlı temel sağlık hizmetleri çok az sayıda yerde sunulabilmekte ve sağlık hizmetlerinin sağlanması pek az yerde kolektif toplumsal bir sorumluluk olarak algılanmaktadır. Neo-liberal koşullar altında sağlık hakkı diye bir şey yoktur; ırkçılık yükselmekte, kadına karşı şiddet ve toplumsal ayrımcılıksa yükselen olgular olarak karşımıza çıkmaktadır. Neo-liberalizmde çevresel tahribat artık neredeyse bir kural haline gelmiş, işçi haklarının adı bile kalmamıştır; savaş büyük şirketlerin kâr hırsına hizmet etmektedir. Hükümetler, Uluslararası Finans Kuruluşları, Dünya Sağlık Örgütü, çok taraflı ve tek taraflı kurumlar bu şirketlerin programlarına sıkı sıkıya bağlıdır.

Küresel Egemenlik Çağında Sağlık Hakkını Kuralım

Halkın Sağlığı Hareketi dünya halklarını Sağlık Hakkının inkarına karşı harekete geçmeye çağırıyor. DTÖ ve uluslararası finans kurumlarınca dayatılan neo-liberal politikaların küresel ekonomik çerçevesi, yani özelleştirme ve “serbest ticaret”, sağlık alanının özel sektöre peşkeş çekilmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu da çevrenin tahribatına, toksik kirliliğe, su, gıda ve yaşam haklarının gaspına yol açmaktadır. İnsanların sağlık hakkı şirketlerin kârlarından, özellikle de ilaç şirketlerinin kâr edip zenginleşmesinden daha öncelikli olmalıdır. DTÖ seçilmediği halde, temsil hakkı ve sorumluluğu olmadığı halde fiili dünya hükümeti olarak davranıyor. Uluslararası ticaret ve kalkınmayı yönetme yetkisi UNCTAD gibi Birleşmiş Milletler organlarının yeniden ve uygun biçimde düzenlenmesiyle halka verilmelidir. Büyük çaplı insan hakları ihlallerinin ve adaletsizliğin ana kaynağı ve yaşamın her alanındaki sermaye egemenliğinin temel mekanizması olan DTÖ, demokratik bir işleyişe kavuşacak biçimde baştan aşağı dönüştürülmeyecekse, feshedilmelidir.

 

Sağlık hakkı büyük çaplı toplumsal hareketlerle kazanılacaktır

 

Sağlık hakkını kültürler arası bir bağlamda savunmak

Halkın Sağlığı Hareketi “kültürler arasılığı” toplumsal eşitliği sağlama ve adil bir sağlık sistemi kurmada temel bir öğe olarak ele alır. Sağlık bilgisine erişimde eşitlik temel bir insan hakkıdır. Bu, yerli halkların sağlık mücadelesinde büyük önem taşımaktadır. Halkların bilgi birikimi, sağlık hizmetlerinin ve koruma programlarının kültürel anlamda tarafsız gelişimi, sağlık emekçilerinin kültürler arası yetiler edinecek şekilde eğitimi ve adil çalışma koşulları, gıda güvenliği ve sağlıklı ekosistemler sağlanması için kullanılmalıdır.

Halkın Sağlığı Hareketi ticaret anlaşmalarına karşı mücadele; toprak reformu ve yerli halkın topraklarının iadesi; sosyal güvenlik, kültürel kimlik ve gıda güvenliğinin temel bir savunması olan geleneksel bilgi birikiminin “bilgi korsanlığına” karşı korunması gibi konuları gündemine alacaktır. Geleneksel tıbbın ve kültürün pek çok yararlı yanı korunmalı ve halk-eksenli sağlık sisteminin ve toplumun bir parçası olarak kabul edilmeli ve değerlendirilmelidir.

 

Cinsel ve kişisel farklılık bağlamında herkese için sağlık diyelim

Kadınların, erkeklerin ve farklı cinsel yönelimleri olan bireylerin sağlıkları, toplumsal ve cinsel eşitsizlik ve bunların bütününü etkileyen ayrımcılık ile belirlenmiş ataerkil kültürün hüküm sürmesi yüzünden sert bir biçimde zarar görmektedir. Çoğu zaman kadının toplumsal hakları, sağlık, cinsellik ve doğum hakları çiğnenmektedir.

Halkın Sağlığı Hareketi bütün eylem planlarında ve çalışmalarında temel feminist perspektifleri ve cinsiyetler arası eşitlik ilkelerini gözetir.

 

Çevresel tahribat bağlamında sağlık hakkının korunması

 

Kazanılmış hakları savunmak ve genişletmek yoluyla işçi sağlığı ve güvenliğini sağlamak

 

Savaş, askerileşme ve şiddet karşısında sağlık hakkını savunmaya

Sürdürülebilir, nitelikli, yerel ve ulusal sağlık sistemleri ve kapsamlı temel sağlık hizmetleri için mücadele

Halkın Sağlığı Hareketi neo-liberal politikaların ‘kamusal sağlık hizmetlerine yatırım yapılmaması’, ‘sadece kâr esasına dayalı sınırlı sayıda tedavi hizmetlerinin teşviki’, ‘çevrenin göz ardı edilmesi’, ‘sağlık işçilerinin kamudan özel sektöre oradan da zengin ülkelere göç etmesi’ ve ‘pek çok ülkede özellikle de Afrika’da kamusal sağlık hizmetlerinin tasfiyesine paralel olarak HIV/AIDS vakalarının mütemadiyen artması’ gibi sonuçları olduğunu kabul eder.

Halkın Sağlığı Hareketi, hükümetleri aşağıda sıralanan talepleri yerine getirmeye çağırır.

 

Halkın Sağlığı Hareketi Dünya Sağlık Örgütü’nü yukarıda sayılan talepleri ulusal hükümetlerin bir yükümlülüğü olarak savunmaya ve desteklemeye, ulusal hükümetlerin toplumsal politikalarını kötü yönde etkileyen küresel, bölgesel ve ulusal düzeylerdeki ekonomik ve politik engellerin ortadan kaldırılması için çalışmaya çağırmaktadır.

Halkın Sağlığı Hareketi, halkı, sağlıkta eşitliği savunacak, sorumluluk alabilecek ve hükümetleri denetleyebilecek duruma getirmek için politika üretme süreçleri ve mali konularda bilinçlendirmeyi sürdürecektir. Halkın Sağlığı Hareketi böylesi bir yaklaşımı destekleyecek somut bir zemin oluşturmak için (“Sağlık için Halkların Fermanı”nın olumlu deneyimlerini kendi içinde oluşturmak için) hareket edecektir.

Son olarak, Halkın Sağlığı Hareketi olarak bizi Herkes İçin Sağlık fikrine yakınlaştıran ve bizi bu yönde yüreklendirip esin veren Venezüella ve Küba’daki güçlü toplumsal adalet yaklaşımını destekliyor ve selamlıyoruz.

 

Halkın Sağlığı Hareketinin Büyümesini Destekleyin

Halkın Sağlığı Hareketi hem bir ağdır hem de içinde tüm dünyada Sağlık Hakkı için mücadele veren bireysel ve kurumsal hareketlerin yer aldığı daha geniş bir hattı güçlendirmeyi misyon edinen bir harekettir. Sağlık için Halkların Fermanı’nı kabul etmekte, HSH çalışmalarını ilerletme konusunda etkin rol üstlenen çeşitli ulusal ölçekli hareketleri ve spesifik bir konu etrafında birleşmiş çevreleri kapsamaktadır. HSH’nin bu çekirdek kadrosunun yanı sıra pek çok HSH dostu ve her düzeyde kurumsal ortağı da vardır.

Başka bir dünya mümkündür- ve işte başka bir dünya için stratejilerimiz!

Bu deklarasyon dünyadaki tüm sağlık aktivistlerini halkların sağlığını savunmak için örgütlenmeye, etkileşime, sağlık hakkını savunmaya, araştırmaya ve eğitime çağırıyor.

 

Halkın Sağlığı Hareketi,

 

Halkın Sağlığı Hareketinin önümüzdeki üç yıl için stratejileri özetle şunlardır:

Halkın Sağlığı Hareketi dünyayı değiştirebilir. Herkes İçin Sağlık ilkesini içeren başka bir Dünya Mümkündür. Sağlığın bir hak olduğu, neo-liberal güçlerin etkisinden kurtulduğu bir dünya talep etmeli ve bunun için mücadele etmeliyiz.

Herkes İçin Sağlık, Şimdi! diyen Halkın Sağlığı İmza Kampanyasını destekleyin ve imza verin, yerel HSH grubunuza katılın ve yeni kampanyalara ve eylemlere destek verin.

 

Cuenca, Ekvador

22 Temmuz 2005

Çeviren: Mine Kılıçaslan